Hoornblazen, Klootschieten, Vlöggelen, Staakslepen Twente is rijk aan oude volksgebruiken. Niet alleen worden ze nog altijd in ere gehouden, het zijn ook grote gemeenschapsfeesten, waar de Twentenaren gulhartig bezoek van buiten de streek in laten delen, of tenminste naar laten kijken.

De advent is de tijd om de midwinterhoorn te laten schallen. Het gebruik stamt naar alle waarschijnlijkheid van de Keltische voorvaderen. In Denekamp, dicht tegen de grens in Noordoost Twente, bestaat nog een klompenmakerij annex werkplaats waar de hoornwel een meter lang - gesneden wordt. Men blaast erop boven een waterput, waardoor het vérdragende en jodelende geluid ontstaat. Deze streek organiseert nog geregeld midwinterhoorn blaaswedstrijden !

Klootschieten is een werpspel met ballen, die met lood verzwaard zijn. Hulshout is het beste materiaal om kloten van te maken. Twee partijen komen tegen elkaar uit. Wat opvalt is dat onder het werpen, waarvoor geen uitgezette baan bestaat, kilometers worden afgelegd.

Vlöggelen is een soort polonaise lopen, dat in Ootmarsum ook buiten het toeristenseizoen veel mensen op de been brengt. Op beide Paasdagen trekt jong en oud hand in hand in een lange rij zingend door het stadje. De tocht eindigt op de Markt.

Pasen is ook op ander gebied hoogtij in het verre oosten van ons land. Overal in Twente (alsook op de Heuvelrug en in Salland) worden Paasvuren ontstoken. De betekenis is duidelijk: men viert de terugkeer van het licht. Vrijwel elke plaats heeft zijn Paasvuur, op brandstapels die door de hele bevolking worden opgeworpen en soms meters hoog reiken.

Opmerkelijk is, dat al deze waardevolle folkloristische tradities met zoveel vertoon van burgerzin in stand worden gehouden in een gebied, dat zo sterk is geïndustrialiseerd en verstedelijkt. De verklaring is wellicht, dat Twente eeuwenlang van de rest van het land geïsoleerd is gebleven en dat zulke gebruiken dus diep in de gemeenschappen van boeren en kleine handwerkluiden konden wortelen. Bij Almelo strekten zich eindeloze veenmoerassen uit. Dat betekende dat er wekenlange tochten ondernomen moesten worden als mensen uit de streek hun handelswaar vanouds: textiel in Holland gingen aanbieden. Het is echt waar dat de achterblijvers in die tijd kerkdiensten hielden om voor de behouden terugkeer van hun dorpsgenot en te bidden .

Intussen is textiel een industrie geworden die de faam, of in elk geval de naam van Twente bepaalt en raast vrachtverkeer in weinig tijd met de produkten van de streek naar afnemers, waar dan ook in Nederland of over de grens. Men spreekt van de Twentse Stedenband: een conglomeraat van huizen, fabrieken en winkelcentra - dat, evenwel, méér van het natuurlijke landschap heel heeft gelaten dan buitenstaanders vaak vrezen.

Deze tocht wil dat bewijzen.

Zo verrassend groot is het bestand van landgoederen en natuurschoon in dit kaartgebied, dat bij een toeristische inventarisatie daarop alle nadruk n1oet vallen.

Een sterk voorbeeld is Twickel. Dit landgoed van 4000 hectare (!) maakt deel uit van de eikenbossen rondom Delden, die tot de grootste van Europa gerekend worden. Vele afzonderlijke complexen o.a. Breeriet, Elbertsbos, De Haar, Hellekatersveld, Ruwe Braak, Warmtinck vormen een machtig mooi oer-Twents landschap van naald- en loofhout, hei, akkers, plassen, vennen beken, vijvers, kanalen. Daarnaast zijn er de kleinere landgoederen en parken van de streek Boekelo - Enschede - Lonneker: een veertigtal, en dus teveel om op te sommen; maar enkele van hun specifieke attracties vinden vermelding in de alfabetische informatie over wat er te zien en te doen is op trektocht dwars door Nijver Twente.

Beckum. Gebied van de Twickeler boeren, van oudsher pachters van grond op het landgoed Twickel zie de zwart-witte vensterluiken. Hoeven van Bentheimer zandsteen. Natuurgebieden: Flierveld en Steenveld; Altenna's Bos. Aan de Wolfkaterweg richting Boekelo staat de Napoleonbeuk, waaronder de keizer op een van zijn veldtochten tijdens onweer geschuild zou hebben. 

Beuningen. De Achterheide langs de Duitse grens; vergezichten vanaf de Austieberg; Sterrenbos; het Landgoed Meuleman op de Dinkeloevers.

Boekelo. Aan dc Strootseweg staat de 17e eeuwse zandstenen poort, die rest van de havezate Huis Hengelo.  Hier is de toegang tot Landgoed het Stroot. Voorts: Christinalust, Hof te Boekelo en De Weele, alle met toegangsbepalingen. In de zomermaanden rijdt de historische trein het traject Boekelo-Haaksbergen. Ruiterevenement: de Internationale Military, drie dagen eind oktober.

Borne. Bakermat van de Twentse textielindustrie. Hieraan herinnert het Bussemakershuls, Ennekerdijk, met Lodewijk XV klokgevel, gebouwd in 1779;  te bezichtigen. Aan de Koppelsbrink staat een rijtje Klopjeswoningen. Hierin huisden in de 17e eeuw half-religieuze R.K. vrouwen gescheiden van hun families. Zij deden liefdadig werk, en volgens de overlevering waarschuwden ze met klopsignal en de gelo vigen wan-neer ergens in het geheim een mis werd gelezen. In mei lopen jonge meisjes door Borne de Pinkster-bruidjesoptocht - lang geleden boden zij aldus hun maagdelijkheid aan Germaanse goden aan. Vossenbes groeit o.a. in het natuurreservaat Gemeenteveld in het Twickelsebos.

Buurse. Natuurgebieden: Markslag, Huurnenbulten, Haarmollebulten, tegen de Duitse grens. Aan de Alsteedsestraat: kaasmakerij, te bezoeken na overleg.

Delden. Oude vesting; stadsrechten in 1333. De Grote of St. Blasiuskerk op het Marktplein, gebouwd in 1464, is vier maal door brand verwoest, maar herbouwd; toren onvoltooid. Gotische hallenkerk, met o.a. renaissance-epi-taaf van graftombe, waarop een reliëfbeeld van Frederik van Twickelo (1545); Op het kerkhof het 'duivels- of varkensrooster'. Bezoek melden bij de koster. Kasteel Twickel, oorspronkelijk uit 1347, is een van de mooiste kastelen van Twente.

In de renaissancegevel wapens van Twickelo en Raesfelt; verder massale vestingtoren, 17e eeuws. Het uitgestrekte park rondom is ontworpen door de Franse architect Daniel Marot en heeft een oranjerie in Versailles-stijl, rozentuin, rotstuin. Het Witte Paard, Hengelosestraat: 18e eeuwse residentie van de Drosten van Twente. Waterkorenmolen De Noortmeule, Noordmolenweg, met onderslagrad; dateert van 1420. Ten noorden van de stad grafheuvels uit de IJzertijd, bij het verdwenen Old-Deylden. Evenementen: Sehutters- en Ruiterfestijn op de Es (vendelzwaaien, kroning van schutterskoning) tweede zondag in augustus; Palmpasenoptocht op Palmzondag; Dauwtrappen op Hemelvaartsdag; het hele jaar zeilwagenritten (inlichtingen vvv).

Denekamp. Stroomgebied van de Dinkel met zijn prachtige oeverlandschap, zeer vogelrijk, bezet met vochtig broekbos, houtwallen, gras en hooiland. Hier liggen de goederen Singraven (met Bögelskamp, Borgbos, Sterrebos en Harseveld) en Stroothuizen. De Havezate Singraven werd al genoemd in 1381.

Er is een collectie antieke meubelen, aardewerk en gobelins in te zien. Bij het kasteel de dubbele watermolen op de Dinkel, gebouwd in I448 en nog  in gebruik als houtzaagmolen, bezoek melden in het naastgelegen restaurant. Havezate Brecklenkamp, Jonkerslzoesweg, is gelegen in een bekoorlijke omgeving. Het is in 1635 gebouwd en thans in gebruik als jeugdherberg.

Het Natuurhistorisch Museum Natura Docet, Oldenzaalsestraat, is het eerste streekmuseum in ons land gesticht: zoogdieren, vogels, insekten, schelpen, prehistorische voorwerpen . Op het Julianaplein een klompenmakerij, waar ook midwinterhoorns worden vervaardigd; aan de Mekkelhorsterstraat de Sterrenwacht, volgstation voor kunstmanen, dat samenwerkt met de NASA (voor beide attracties melden bezoek zich bij de vvv).

Enschede. Ook hier: Sterrenwacht (met waarnemingskoepel), De Ruyterlaan; eens per week 's winters kijkavond. Gevestigd in het Natuurmuseum met zijn vivarium, diorama's, mammoetvondsten en werkende modellen van steenkool-, olie- en zoutwinning.

Het Rijksmuseum Twente, Lasondersingel, toont schilderijen o.a. van Holbein, Brueghel, Gerard  Terborgh; de zeer aparte collectie Het Rijk der Dieren; middeleeuwse kunst en bodemvondsten. Het Twents-Gelders Textielmuseum staat in de Espoortstraat:  overzicht van de textielnijverheid  van het oude handbedrijf tot de eigentijdse industrie. Alle drie musea zijn op maandag gesloten.

Enschede kent prachtige parken, waarvan enkele aan de stad geschonken zijn door industriëlen.

In het Abraham Ledeboerpark met zijn honderdjarige houtopstanden staat o.a. een magnifiek uitgegroeide mammoetboom (sequoia), die een stamdoorsnee van bijna twee meter heeft en 26 m hoog is. Coniferen bepalen het aanzien van het G.J. van Heekpark. Drentse heideschapen grazen in het Van Lochemsbleekpark, waarin ook een 30 m lange romantische pergola van                 gesnoeide haagbeuk is opgericht. In het Volkspark staat de beeldengroep van Mari Andriessen dat Enschede tot oorlogsmonument dient. Het Wooldrikspark bezit o.a. een grote kinderboerderij met dwergezels, biggen, cavia's.

Fleringen. Achter de Havezate                 Herinckhave staat de helaas nogal vervallen zeven eeuwen oude onderslag-waterradmolen.

Haaksbergen. Natuurgebieden: De Bulten, Buurserzand, Haaks-bergerveen, Het Lankheet, Stepe-lerveld, De Zieppe en Zonnebeek (met vogelreservaat in Het Lank-heet), gezamenlijk meer dan I000 hectare. In het seizoen stoomtrein-ritten naar Boekelo. De Korenbloem, Fazantstraat, is een achtkante bovenkruier, meestal zaterdags in bedrijf en dan te bezichtigen. Begin september Schuttersfeest met vendelzwaaien.

Hengelo. De St. Lambertuskerk is een driebeukige op Nederrijnse gotiek geïnspireerde hallenkerk met kruisboogribgewelven en mooie gebrandschilderde ramen; dagelijks te bezichtigen. De Stad-huistoren kan in juli dagelijks tussen de middag beklommen worden. Boottochten over het Twente-kanaal en Twentse Ros, boswandeltocht op de tweede zaterdag in september. Het Prins Bernhard-Plantsoen heeft rosarium en volières

Lonneker. Natuurgebieden: Het Voortman, Lonnekerberg (veel hazen houtsnippen, enige roofvogels en viervoetig roofwild), Heegeboer, Syhroe1e en De Vieker. Er gelden toegangsbepalingen.

De Lutte. Het Arboretum Poort-bulten bezit een collectie van 2500 soorten binnen- en buitenlandse bomen en heesters. Panorama's over de hele Twents-Duitse grens-streek biedt de Paasberg.

Andere natuurgebieden: Lutterzand, Beernink, Dinkelreservaat (meerdere heidetypen; jeneverbes), Egheria, Grevenmaat, Hakenberg,'t Hanhof, Theussink en Zandhuizen. In het dorp staat een beeldje van de Kardoes- of Hellehond, zo'n 80 jaar geleden bij de boeren in de buurt berucht als spookdier.

Oldenzaal. Een van de voornaamste kapittelkerken van het bisdom Utrecht was de St. Plechelmus, kruisbasiliek met zware toren, gebouwd in de 12e eeuw. De beiaard van 46 klokken hangt in een zg. zwevende stoel. In de kerk een drieluik uit 1525, voorstellende de Aanbidding der Drie Koningen. Het Oudheidkundig Museum Het Palthehuis, Marktstraat, bevat stijlkamers, huisapotheek, oude keuken en dienstbodenvertrekken, wapens, molen- en maalstenen, brillen, pijpen. Het is gevestigd in een 18e eeuws patriciërshuis en dagelijks behalve op maandag geopend.

Ootmarsum. Eeuwenoud vestingstadje, op veel punten schitterend geconserveerd of gerestaureerd. Talloze vakwerkhuizen. Raadhuis met rococo versiering. Romaanse pseudo-basiliek uit Bentheimer zandsteen. Lös Hoes (Smithuisstraat) met gaaf interieur, dat een beeld geeft van de primitieve leefwijze van weleer: mens en dier in één open ruimte. Natuurmuseum naast het Lös Hoes: fossielen, zwerfstenen, vogels, insekten. Evenementen: Vlöggelen op beide Paasdagen; Siepelmarlet met oude ambachten op de donderdagen in de bouwvakvakantie - Midwinterhoornblazen in de Adventstijd. In de omgeving: het schitterende Landgoed Springendal met aparte flora, waterbronnen, en zomers dagelijks klankbeelden over het gebied; in de landbouw-schuur op het terrein. Vrij toegankelijk.

Rossum. Van de Hatvezate Everlo uit 1200 resteert alleen het rechter bouwhuis met brug en gracht. Broekbossen en schraallanden markeren het natuurgebied Vol-therbroek

Tilligte. De Huneborg aan het Kanaal Almelo-Nordhom vertoont overblijfselen van een ovale walburcht uit de Karolingische tijd. De gracht is fraai begroeid. Er leven veel zangvogels. Over het hele dorp verspreid staan mooie vakwerkboerderijen.

Tubbergen. De St. Pancratiuskerk heeft een zware onvoltooide stompe toren uit 1501 en gebrand-schilderde ramen van Joep Nicolas. Dagelijks te bezichtigen. De Havezate De Eeshofis geboortehuis van de 19e eeuwse priesterdichter-staatsman mgr. dr. H.J A M. Schaepman. Een aan hem gewijd monument staat aan de voet van de Es.

In de zomer organiseert de vvv ritten per paard en wagen. Natuurgebieden: Baasdam en Schultenwolde.

Vasse. Geregeld in bedrijf is de dubbele waterrad- en cichoreimolen Van Bels, waarvan een deel als theeschenkerij is ingericht in Saksische stijl. Er tegenover staat de bovenslagradmolen Van Frans, als korenmolen eveneens in bedrijf en te bezichtigen.

Weerselo. Het Stift Weerselo is in de 12e eeuw gesticht als Benedictijnerklooster. Drie eeuwen later trokken er adellijke juffers in, die een semi-religieus leven leidden en rondom het Stiftsplein ook eigen huisjes lieten zetten. Na de Franse revolutie werden de stiftsgoederen tot nationaal eigendom verklaard. Het complex omvat heden nog de Stiftskerk (romaanse doopvont, 16e eeuwse priester-zerken), de Stiftsschuur, thans restaurant, en het Storkerl- of Stiftshuis. Lindebomen en erfscheidingen van prachtig onderhouden beuken- en meidoornheggen bepalen mede de karakteristiek van het stift, dat waarschijnlijk spoedig tot Beschermd Dorpsgezicht zal worden verklaard.